م.ر.بهنام رئوف - بحث خصوصی‌سازی شرکت‌های مخابرات یکی از جنجال‌برانگیز‌ترین بحث‌ها طی یک سال اخیر بوده است که همچنان نیز با کش و قوس‌های بسیاری همراه است.
به اعتقاد بسیاری از کارشناسان ودایع مشترکان شرکت مخابرات ایران که در حقیقت توسعه این شرکت در بخش‌ها و سرویس‌های مختلف را به دنبال داشته است از جمله موارد مطرح در طرح خصوصی‌سازی شرکت‌های مخابراتی و ارائه سهام این شرکت‌ها در بورس است.

40‌هزار میلیارد ریال ودایع مخابراتی
مرداد ماه گذشته معاون سازمان خصوصی‌سازی با بیان اینکه اساسنامه شرکت مخابرات برای تصویب به هیات دولت می‌رود، گفت: سازمان خصوصی‌سازی و شرکت مخابرات تبدیل ودایع مخابراتی به سهام را بررسی می‌کنند.
معاون سازمان خصوصی‌سازی در گفت‌وگو با مهر درخصوص تبدیل ودایع مخابراتی به سهام گفت: در پی استفساریه‌ای که سازمان‌ها و شرکت‌های ذی‌ربط درخصوص ودایع آب، برق، گاز و تلفن از مجلس مي‌نمایند، مجلس در پی ماده واحده سال 77 اعلام مي‌کند که این ودایع به عنوان حقوق عمومي‌تلقی مي‌شود.
اسماعیل غلامي‌با تاکید بر اینکه مجلس طی ماده واحده ای تصویب مي‌کند که این موارد حقوق عمومي‌تلقی مي‌شود و مشمول مالیات نیست، تصریح کرد:
به عبارت دیگر این ودایع به عنوان بدهی سازمان‌ها و شرکت‌های ذی‌ربط تلقی مي‌شود و درآمد آنها محسوب نمي‌شود.
عضو هیات عامل سازمان خصوصی‌سازی مبلغ سپرده‌ها در شرکت مخابرات را معادل 40‌هزار میلیارد ریال عنوان کرد و افزود: شرکت مخابرات برای واگذاری سهام خود از آمادگی کامل برخوردار است.
آغاز مشکلات طرح خصوصی‌سازی مخابرات در رسانه‌های گروهی در حقیقت این اظهارنظر معاون سازمان خصوصی‌سازی بود. به‌طوری که بعد از آن نمایندگان مردم در خانه ملت نسبت به این موضوع حساس شده و در اظهارنظرهای متفاوتی عنوان داشتند که ودایع مشترکان تلفن همراه باید به سهام تبدیل شود.

نظرسنجی سهامی
پس از طرح این موضوع شرکت مخابرات ایران با چاپ فراخوانی در قبوض تلفن ثابت و همراه از مشترکان خود خواست در صورت تمایل با مراجعه به مراکز مخابراتی نسبت به سرنوشت ودایع خود تصمیم بگیرند.
بعد از گذشت مدت زمانی محدود روابط‌عمومي‌شرکت مخابرات ایران با ارسال خبری به مطبوعات عنوان کرد درصد بسیاری کمي ‌از مردم خواهان تبدیل ودایع خود به سهام هستند. البته این موضوع هیچ وقت از سوی رسانه‌ها و مشترکان جدی گرفته نشد؛ چرا که روند این نظرسنجی به اعتقاد بسیاری از کارشناسان حوزه اشتباه بوده و قطعا عدم اطلاع‌رسانی شفاف و نیز نحوه دریافت نظرات که عمدتا باید با حضور فیزیکی مشترکان همراه مي‌شد نمي‌توانست با استقبال از سوی مشترکان روبه‌رو شود.
مدیران وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بعد از اعلام نتایج این نظرسنجی بارها در گفت‌و‌گوها نحوه تبدیل ودایع مشترکا ن به سهام را منوط به بررسی‌های بعدی عنوان کردند.

خصوصی‌سازی مخابرات در انتظار ودایع
معاون حقوقی و امور مجلس وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، مشخص نشدن وضعیت ودایع مشترکان را از مهمترین دلایل تاخیر ورود شرکت مخابرات به بورس عنوان کرد.
صمد مومن باا...، در گفت‌و‌گویی اظهار داشت: درخصوص تبدیل ودایع باید شفاف‌سازی کامل صورت گیرد که وزارت ارتباطات برای این منظور جلسات مکرری را با نهادهای مربوطه تشکیل داده است.
وی با اشاره به اظهارات معاون سازمان خصوصی‌سازی مبنی براین که نباید ودایع مردم وارد بورس شود، اظهار داشت: این پیشنهاد یک نظریه شخصی است که جنبه قانونی ندارد.
مومن باا... با بیان این که باید این موضوع روشن شود که آیا تبدیل ودایع به سهام مخابراتی سود مردمي‌ را به همراه خواهد داشت یا خیر ؟ ادامه داد: با تبدیل ودایع به سهام شرکت مخابراتی، رقمي‌ به عنوان سود به کاربران تعلق خواهد گرفت.
معاون پارلماني‌ وزیر ارتباطات گفت: برای ورود شرکت مخابرات به بورس باید تمامي‌جوانب سنجیده شود و تمامي‌سرمایه‌های منقول و غیرمنقول مورد بررسی قرار گیرد تا پس از طی مراحل قانونی وارد بورس شود.
معاون حقوقی و پارلمانی وزارت ارتباطات همچنین بیان داشت: چنانچه ودایع مشترکان مخابرات به سهام تبدیل نشود به طور قطع به آنها بازگردانده نخواهد شد.
وی با بیان اینکه ودایع مردم به صورت سپرده در اختیار مخابرات قرار دارد اظهار داشت: آنچه مسلم است آنکه ودایع مردم تاکنون به عنوان امانت در نزد مخابرات بوده و باید پس از خصوصی‌سازی تکلیف آن مشخص شود.
مومن باا... با تاکید بر اینکه از ودایع مشترکان تاکنون، جهت توسعه شبکه مخابراتی کشور سرمایه‌گذاری شده است و این امر درآمدزایی کشور را در بر داشته تصریح کرد: باید از خصوصی‌سازی مخابرات مشترکان نیز منتفع شوند.

زمان ورود مخابرات معلوم نیست
طرح موضوعاتی همچون ودایع مشترکان از یک سو نداشتن پروانه فعالیت توسط شرکت‌های مخابراتی از سویی دیگر باعث شده تا ابهامات بی شماری در واگذاری شرکت‌های مخابراتی به بورس شکل بگیرد. به‌طوری‌‌که روابط‌عمومي ‌شرکت مخابرات ایران به نقل از مدیرعامل این شرکت در مهرماه گذشته عنوان کرد: سازمان بورس و اوراق بهادار، خواستار ارائه گزارش‌تراز تلفیقی شرکت مخابرات ایران تا پایان شهریور ماه جاری، شده است.
صابر فیضی، ضمن بیان این مطلب اظهار داشت: این موضوع جزو موارد پیش‌بینی شده برای ارائه به سازمان‌های ذی‌ربط نبوده است. وی افزود: تلاش‌ می‌کنیم تا‌ تراز تلفیقی شش ماه نخست سال جاری شرکت مخابرات ایران را تا پایان آبان ماه آماده و به مسوولان مربوطه ارائه دهیم.
وی خاطرنشان کرد: ‌تراز تلفیقی سال 85 این شرکت نیز همچنان به منظور تعیین تکلیف، در اختیار سازمان حسابرسی قرار دارد که پس از بازگشت به شرکت مخابرات، در مجمع عمومي‌مطرح و به تصویب خواهد رسید.
مهندس فیضی درخصوص زمان ورود سهام مخابرات به بورس نیز گفت: تلاش می‌کنیم پس از ارائه ‌تراز تلفیقی سال 85 و‌تراز تلفیقی شش ماهه نخست سال جاری به مراجع ذی‌ربط، 5درصد از سهام مخابرات را به منظور تعیین قیمت وارد بورس کنیم.
وی درباره زمان اعلام شده برای ورود سهام مخابرات به بورس تاکید کرد: اول دی ماه زمان پیشنهادی از طرف سازمان بورس است و سازمان خصوصی‌سازی هنوز زمانی را اعلام نکرده است. وی ادامه داد: جلسات هفتگی مشترک میان مخابرات و سازمان خصوصی‌سازی در حال برگزاری است، اما تاکنون درخصوص زمان قطعی ورود سهام مخابرات به بورس به نتیجه نرسیده‌ایم.
مدیرعامل شرکت مخابرات ایران درباره ارزش سهام مخابرات نیز اظهار داشت: در حال حاضر و بر اساس اساسنامه شرکت مخابرات ایران، ارزش هر سهم مخابرات، یک هزار ریال است و این موضوع تا قیمت‌گذاری و تعیین ارزش سهام مخابرات از سوی سازمان خصوصی‌سازی، همچنان به قوت خود باقی خواهد بود. البته در آن زمان نوع توزیع همان 5‌درصد در بورس به طور واضح مشخص نشد.

شروع بازاریابی بین‌المللی برای فروش سهام
درهمان زمان و درحالی که به گفته صابر فیضی، زمان دقیق سهام مخابرات به بورس نامشخص اعلام شده بود، اما از سوی مدیران وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در همایش‌ها و کنفرانس‌های مختلف موضوعی به تکرار عنوان مي‌شد که به اعتقاد کارشناسان تنها بازار گرمي ‌مخابرات برای فروش سهام خود بود.
ابراز تمایل اپراتورهای روسی، عربی و اروپایی یا حتی پولداران جهان برای خرید سهام مخابرات ایران، اخباری بود که در آن زمان بسیار از سوی وزیر ارتباطات و مدیران شرکت مخابرات ایران مطرح مي‌شد.
حتی به تازگی نیز مهدي روحاني‌نژاد، دبير همايش بين‌المللي فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري در مخابرات ايران عنوان داشت: نمايندگي‌هاي ايران در‌تركيه، سوئد و مالزي براي معرفي فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري در مخابرات ايران اعلام آمادگي كرده‌اند.
وی با بيان اين مطلب اظهار كرد: با تلاش‌هاي دفتر امور بين‌الملل وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و وزارت امور خارجه و اطلاع‌رساني در راستاي برگزاري اين همايش، نمايندگي‌هاي ايران در‌تركيه، سوئد و مالزي آمادگي خود را براي شناساندن فرصت‌هاي موجود در فضاي مخابر ات ايران به سرمايه‌گذاران اين كشورها و دعوت از آنان براي حضور در همايش اعلام كرده‌اند.

زیان‌ده یا سودآور؟
اما در حالی که مسولان وزارت «آی‌سی‌تی» و شرکت مخابرات ایران به همراه سازمان خصوصی‌سازی و سازمان بورس اوراق بهادار مشغول بررسی اسناد و برنامه‌های واگذاری بودند و مرتب از تغییر در زمان ارائه سهام به بورس سخن مي‌گفتند، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامي ‌گزارشی تازه از ضرر و زیان‌های شرکت‌های مخابراتی را منتشر کرد.
بنا بر آمار مركز پژوهش‌‌هاي مجلس شوراي اسلامي، 23 شركت استاني مخابرات كشور زيان‌ده است، حال آن كه وزارت ارتباطات، اين را نمي‌پذيرد و بر اين باور است كه تنها دو شركت استاني مخابرات، زيان‌ده هستند.
به گزارش سایت «تابناك» نظر مركز پژوهش‌هاي مجلس، بر اسناد و‌تراز مالي سال 1384 شركت‌هاي مخابراتي و وزارت ارتباطات استوار است؛ بنابراين،‌ وزارت نامبرده، اعلام كرده كه بر پايه‌ تراز مالي سال 1385 اين نظر درست نيست.
اين وزارتخانه مي‌گويد: تنها دو شركت استاني مخابرات زيان‌ده است و ديگر شركت‌ها سودده شده‌اند. حال معلوم نيست چگونه در عرض يك سال، 21 شركت مخابراتي سودده شده‌ يا دست‌كم از ضررده بودن خارج شده‌اند!

فروش سیم کارت و فرار از بحران
بعد از ارائه این گزارش که بازتاب گسترده‌ای نیز در رسانه‌های کشور داشت، داود زارعيان، مديركل روابط عمومي و امور بين‌الملل شركت مخابرات ايران، نحوه سوددهي شركت‌هاي مخابراتي را تشريح كرد.
وي در گفت‌و‌گویی و در تشريح اين موضوع با اشاره به لزوم جامع‌نگري درخصوص شركت‌هاي مخابراتي گفت: شركت مخابرات با 32 شركت استاني قرار است يك‌جا وارد بورس شود و ما تك‌فروشي نمي‌كنيم.
وي خاطرنشان ساخت: شركت‌هاي مخابراتي از سه بخش ثابت، سيار و فناوري اطلاعات تشكيل شده‌اند كه از اين منظر سودده بوده و مشكلي براي واگذاري ندارند.
به گفته وي، براساس گزارش مجمع مخابرات، اين شركت 850‌ميليارد تومان در سال 85 سود داشته كه اين موضوع واضح است.
وي با تاييد زياندهي 23‌شركت در سال 84 گفت: اين تعداد در سال 85 به دو شركت زيانده كاهش يافت كه اين موضوع دو دليل واضح دارد. زارعيان در تشريح دلايل يادشده گفت: اول آنكه زياندهي شركت‌هاي مخابراتي بالا نبود و با يك تغيير برطرف شد و دوم آنكه در فاصله سال‌هاي 84 تا 85 واگذاري سيم‌كارت‌هاي دولتي دو برابر شد؛ يعني 5/7 ميليون مشترك در سال 84 به 15‌ميليون در سال 85 رسيد.

چه کسانی سهام‌دار مي‌شوند؟
درحالی که قرار بود سهام شرکت مخابرات از اواسط دی ماه به بورس وارد شود، اما همچنان خبری از عرضه اولیه این سهام برای کشف قیمت نیست.
از سویی دیگر نیز شنیده مي‌شود که در صورت عرضه، تمام 5‌درصد سهم واگذار شده قرار است به صورت بلوکی و یکجا به فروش برسد. بر همین اساس وزير ارتباطات در تازه‌ترین گفت‌و‌گوی خود اعلام کرده است: چنانچه مصوبه دولت مبني بر عرضه بلوكي سهام، شامل مخابرات شود، شركت‌هاي خارجي مي‌توانند تا 49‌درصد سهام آن را خريداري كنند. سليماني همچنین بدون اشاره به تاریخ واگذاری عنوان کرده است: استقبال خوبي از سهام شركت مخابرات ايران در زمستان صورت خواهد گرفت.
با این حال و به دنبال واگذاری‌های شرکت‌های بزرگ طی چند ماه گذشته به بورس و شكست در عرضه سهام آن‌ها به‌صورت يكجا، هنوز زمان مشخصی برای عرضه سهام شرکت مخابرات ایران به بورس و اوراق بهادار مشخص نیست.

منبع : دنیای اقتصاد